Of ik nu in Nederland ben of in Thailand, online zie ik precies hetzelfde gebeuren: mensen die elkaar compleet afmaken vanaf hun telefoon of laptop. Op Facebook lijkt iedereen tegenwoordig overal iets van te moeten vinden. Hoe sterker de mening, hoe meer aandacht iemand krijgt. Soms vraag ik me echt af wanneer dat normaal is geworden.
Ik zie het in Nederlandse groepen, maar ook in groepen over Thailand. Daar staan mensen ook online klaar met hun oordeel. Vooral in Facebookgroepen lijken sommigen zichzelf expert te noemen over het leven van een ander. Onder berichten over emigreren, relaties, geld of reizen vliegen de meningen je om de oren. Mensen corrigeren elkaar, lachen elkaar uit of vallen elkaar meteen aan, terwijl ze elkaar helemaal niet kennen.
En vaak zijn het ook nog eens fake-accounts. Dat vind ik misschien nog wel het lafste van alles: anoniem iemand aanvallen, nare opmerkingen plaatsen, en expres proberen iemand onderuit te halen, terwijl niemand weet wie er echt achter zit.
Zelf krijg ik ook regelmatig rare of nare berichten, maar geloof me, ik trek me daar weinig van aan. Ik ga gewoon door. Sterker nog, soms heb ik bijna medelijden met dat soort mensen. Gelukkig word je niet blij van het continu afbranden van anderen. Misschien is er iets gebeurd in hun leven dat ze nooit goed hebben verwerkt: frustratie, verdriet, teleurstelling, boosheid; het kan van alles zijn. Maar dan denk ik: praat daarover met iemand. Zoek hulp. Ga desnoods naar een therapeut. Maak niet constant het leven van anderen zuur omdat je zelf ergens mee worstelt.
En het gekke is: in het echte leven zijn veel van die mensen waarschijnlijk heel anders. Alsof een scherm iets losmaakt in mensen. Alsof respect ineens minder belangrijk wordt zodra niemand je aankijkt.
Ik zie het in groepen over het leven in Thailand misschien nog wel het duidelijkst. Mensen die er nooit geweest zijn of er één keer op vakantie waren, vertellen anderen hoe het daar echt zit, met een stelligheid die me soms de adem beneemt.
Wat me ook opvalt, is hoe snel mensen conclusies trekken. Iemand plaatst een foto of deelt een ervaring, en binnen vijf minuten weten anderen blijkbaar precies hoe iemand is, wat hij verkeerd doet en waarom het allemaal niet klopt. Soms denk ik dat die reacties meer zeggen over degene die ze schrijft dan over degene voor wie ze bedoeld zijn. Waarom zou je iemand die je niet kent, bewust proberen neer te halen?
Natuurlijk mag je ergens iets van vinden; dat hoort erbij. Maar er is een verschil tussen het geven van een mening en iemand bewust proberen te raken. Dat verschil lijken veel mensen kwijt te raken.
Eerlijk gezegd vind ik dat best zorgelijk. Hoe harder we online worden, hoe minder echte gesprekken er overblijven. Ik merk juist dat de mooiste gesprekken vaak ontstaan wanneer iemand niet meteen zijn oordeel klaar heeft, wanneer iemand eerst luistert en probeert te begrijpen. Dat gebeurt gelukkig nog steeds. Alleen online lijken de luidste mensen de meeste ruimte te krijgen. Misschien omdat boosheid sneller reacties oplevert dan vriendelijkheid.
Maar ik vraag me wel eens af hoeveel toetsenbordridders hetzelfde zouden zeggen als ze gewoon samen aan een tafel zaten. Zou het gesprek dan nog steeds zo hard zijn?
Erica de Winter