In Nederland wil ik voordat ik ergens instap graag weten waar het voertuig naartoe gaat. Ik zoek een lijnnummer, een halte, een dienstregeling en het liefst ook nog een bord waarop staat hoe laat ik aankom.

In Thailand stap ik gewoon achter in een open pick-uptruck. De bahtbus is een van de bekendste vervoersmiddelen in Pattaya en Jomtien. Achterin staan twee bankjes tegenover elkaar. Je gaat langs de weg staan, steekt je hand op en meestal stopt er vanzelf eentje. Daarna klim je naar binnen en begint het avontuur.

Een kaartje kopen hoeft niet. Er is geen conducteur en niemand vraagt waar je naartoe wilt. Je gaat gewoon zitten alsof je precies weet wat je doet. Dat laatste is belangrijk. De andere passagiers lijken namelijk nooit te twijfelen. Ze stappen in, kijken wat op hun telefoon en drukken op het juiste moment op het belletje. Daarna stappen ze uit, lopen naar de chauffeur, betalen en verdwijnen alsof dit de gewoonste zaak van de wereld is.

Ondertussen zit ik met de oplettendheid van iemand die rijexamen doet naar buiten te kijken. Hebben we dat hotel al gehad? Was dit niet die zijstraat? Moest ik er bij dat grote bord uit of pas bij de volgende kruising? Even niet opletten en je bent je bestemming voorbij. Dan kun je natuurlijk op het belletje drukken, uitstappen en teruglopen. Dat is niet erg, zolang je maar doet alsof het precies de bedoeling was.

De bahtbus rijdt meestal een vaste route. Alleen staat die route niet duidelijk aangegeven. Soms denk je dat je inmiddels begrijpt hoe het werkt en dan slaat de chauffeur ineens ergens af. Iedereen blijft rustig zitten, dus dat doe ik dan ook maar. Misschien hoort het zo. Misschien ook niet.

Vragen waar de bus precies naartoe gaat kan natuurlijk, maar dat haalt een deel van de spanning weg. Bovendien heb ik gemerkt dat je op de vraag “Pattaya?” meestal een enthousiast knikje krijgt. Dat kan betekenen dat de chauffeur naar Pattaya rijdt. Het kan ook betekenen dat hij het woord Pattaya heeft verstaan.

Binnen in de bahtbus zit iedereen dicht tegenover elkaar. Toeristen met tassen, Thai die op weg zijn naar hun werk en mensen met boodschappen waarvan je je afvraagt hoe ze die allemaal mee naar huis krijgen. Veel wordt er niet gezegd. Af en toe schuift iedereen een stukje op, zodat er toch nog iemand bij past. Waar bij ons waarschijnlijk allang iemand zou zeggen dat de bus vol is, blijkt er in Thailand bijna altijd nog plaats te zijn.

Comfortabel is de bahtbus niet altijd. Je hebt geen veiligheidsgordel en bij iedere kuil kom je even los van het bankje. Maar je krijgt er wel frisse lucht bij. Geen airco op standje Noordpool, maar een natuurlijke ventilator die harder gaat waaien zodra de chauffeur gas geeft.

Onderweg zie je Thailand aan je voorbijtrekken. Winkels, marktkraampjes, motoren, hotels, eetkarretjes en mensen die langs de weg staan te wachten op precies zo’n zelfde bus. Je zit midden in het verkeer en bent tegelijkertijd toeschouwer. Als je eruit wilt, druk je op het belletje. De chauffeur stopt, je stapt uit en loopt naar voren om te betalen. Het is verstandig om kleingeld bij je te hebben. Met een groot bankbiljet maak je van een eenvoudig ritje ineens een administratieve uitdaging.

Inmiddels stap ik een stuk zelfverzekerder in dan vroeger. Ik ga zitten, kijk ontspannen om me heen en probeer uit te stralen dat ik de route volledig onder controle heb. Niemand hoeft te weten dat ik in mijn hoofd nog steeds ieder herkenningspunt afvink.

Een bahtbus brengt je meestal waar je moet zijn. En als dat niet zo is, brengt hij je in ieder geval ergens waar je weer een andere bahtbus kunt nemen. Gewoon instappen dus. En goed blijven opletten waar je eruit moet.

Erica de Winter