BANGKOK — Nederland gebruikt een dubbele strategie om laaggelegen gebieden tegen overstromingen te beschermen. De Deltawerken en andere stormvloedkeringen houden gevaarlijk zeewater tegen. Tegelijkertijd geeft het programma “Ruimte voor de Rivier”, rivieren meer ruimte om overtollig water veilig af te voeren.

Deze aanpak gaat verder dan het steeds hoger maken van dijken. Op sommige plaatsen worden waterkeringen landinwaarts verplaatst, uiterwaarden verlaagd en speciale gebieden aangewezen waar water tijdelijk kan worden opgevangen. Hierdoor vermindert de druk op steden en woongebieden.

Nederland beschouwt waterbeheer als een samenhangend en voortdurend proces. Infrastructuur, ruimtelijke ordening, weers- en waterstandsvoorspellingen, onderhoud en samenwerking tussen overheidsinstanties vormen samen één systeem. Voor Bangkok ligt de belangrijkste les daarom niet alleen in de hoogte van een waterkering, maar ook in de manier waarop water, land en infrastructuur gezamenlijk worden gepland.

De Deltawerken

Volgens Rijkswaterstaat zou ongeveer 60 procent van Nederland zonder beschermende voorzieningen risico lopen op overstromingen. De watersnoodramp van 1953 maakte duidelijk hoe kwetsbaar het land was. Door zware storm en uitzonderlijk hoogwater braken dijken door, kwamen circa 150.000 hectare onder water te staan en verloren 1.836 mensen het leven. Daarna werd de aanleg van de Deltawerken versneld.

De Deltawerken bestaan uit dammen, stormvloedkeringen en andere waterbouwkundige constructies. Een bekend voorbeeld is de Maeslantkering bij Rotterdam. De twee beweegbare deuren zijn elk 210 meter breed en sluiten automatisch wanneer voorspellingen aangeven dat het water een gevaarlijk niveau kan bereiken.

Ook de Hollandsche IJsselkering bij Krimpen aan den IJssel beschermt zeer laaggelegen gebieden. Sommige delen liggen daar ongeveer 6,76 meter onder Normaal Amsterdams Peil (NAP).

De uitzonderlijk hoge rivierstanden van 1993 en 1995 toonden aan dat steeds hogere dijken geen onbeperkte oplossing vormen. Daarom werd gekozen voor een bredere aanpak waarbij rivieren meer ruimte krijgen.

Binnen het programma zijn dijken verplaatst, uiterwaarden verlaagd, nevengeulen gegraven en gebieden uitgebreid waar rivierwater tijdelijk kan worden opgevangen. Het programma omvatte 39 projecten op 34 locaties langs onder meer de IJssel, Waal, Nederrijn en Lek.

De maatregelen verbeteren niet alleen de waterveiligheid. Ze dragen ook bij aan de ontwikkeling van natuur, landschappen en biodiversiteit.

Het project Noordwaard is hiervan een duidelijk voorbeeld. Het gebied beslaat 4.450 hectare en is ingericht om bij hoge rivierstanden water op te vangen. Dankzij gemalen, waterbouwkundige constructies en bruggen kan het gebied gecontroleerd overstromen. Hierdoor neemt de druk op andere locaties af en ontstaat tegelijkertijd ruimte voor natuur.

Waterveiligheid vraagt blijvende aandacht

De Nederlandse bescherming tegen overstromingen berust op een uitgebreid netwerk van dijken, stormvloedkeringen, kanalen, gemalen, opvanggebieden en voorspellingssystemen. Deze onderdelen functioneren niet afzonderlijk, maar als één geïntegreerd geheel.

Regelmatig onderhoud, controle en aanpassing blijven noodzakelijk. Het Nationaal Deltaprogramma zorgt voor samenwerking tussen de rijksoverheid, provincies, gemeenten en waterschappen. Het programma richt zich onder meer op overstromingsrisico’s, zoetwatertekorten en de gevolgen van extremer weer.

Met “Ruimte voor de Rivier 2.0” ontwikkelt Nederland nieuwe maatregelen voor zowel hoge als lage rivierstanden. De belangrijkste les voor Bangkok is dat overstromingsbescherming niet alleen betekent dat water moet worden tegengehouden. Er moet ook zorgvuldig worden gepland waar water veilig naartoe kan stromen.

Bron: Thenation