door Eric van Dusseldorp

Je hebt van die websites over Thailand, die vrijwel geheel met door ChatGPT geschreven artikelen worden gevuld. Vaak zijn ze kwalitatief best goed, maar veel potentiële lezers vallen erover dat ze niet door een mens, maar door een robot zijn geschreven. Toch heeft niet iedereen dat door, getuige reacties als: “Wat heb je weer een geweldig artikel geschreven, Piet Jansen, zoals ik het van je gewend ben.” of “Opnieuw een mooi scherp stukje van jou, Jan Pietersen, met jouw bekende gevoel voor ironie.” Ze hebben dan niet door dat de verhaaltjes helemaal niet door Jansen en Pietersen zijn geschreven…

De factor ‘mens’ moet terug

Mijn persoonlijke opvatting is, dat ik niet verder lees als ik merk (of al weet) dat het artikel niet door een mens is geschreven (ook al doet de ondertekening vermoeden dat het wél zo is), maar door AI, dus Artificial Intelligence, en bijna altijd gaat het dan om het laagdrempelige, hulpvaardige en zelfs pro-actieve ChatGPT. De AI-verhalen zijn zeker niet slecht van kwaliteit en bovendien nagenoeg foutloos, maar ik wil de factor ‘mens’ terug en dat is iets wat in onze maatschappij dreigt te verdwijnen.

En ik dan? Zijn mijn stukjes in ‘Olleke Bolleke in Thailand’ dan helemaal van mijzelf? Ik kan met mijn hand op mijn hart verklaren dat dat zo is. Wel gebruik ik ChatGPT als intelligente spellingcontrole. Huh, wat is dat? Nou, ik geef een voorbeeld. In een boekje van mij, ‘De Lachende Thai’, dat al klaar is, staat een foutje waar de spellingcontrolesites overheen hebben gekeken. Er staat ergens in een verhaal: “De camera zoemde in.” Ik heb de tekst later toch eens door ChatGPT laten bekijken, en die zei (in iets andere woorden): “Kijk, een bij zoemt, maar een camera zoomt (in).” Andere spelling dus, ofschoon zoemen natuurlijk gewoon in het woordenboek staat.

Eigen stijl: een column mag schuren

Verder vraag ik ChatGPT wel wat ie van mijn column vindt. De reacties zijn altijd aardig en opbouwend, maar soms komt ie met iets als: “Deze opmerking is wel een beetje ongenuanceerd, wellicht te direct.” Maar laat dat nu precies mijn watermerk als columnist zijn. Ik wil uniek blijven, in de wetenschap dat een column iets anders is dan een (nieuws)artikel. Een column moet schuren, scheeftrekken, de lezer een lachspiegel voorhouden.  Of een opmerking als “Wellicht kunnen lezers deze grap verkeerd interpreteren.” Ja, maar dat is juist mijn bedoeling. Ik verander alleen iets als er echt een stijlfout in zit, of een totaal niet kloppende redenering. Maar dan is ChatGPT dus voor mij een soort van intelligente grammaticacontrole.

Even warmdraaien met ChatGPT

Ik liet deze column zonet door ChatGPT bekijken. Maar ik begon met een paar vraagjes om warm te draaien.

Eric: “Bestaat God?”
ChatGPT: “Eh…, ik praat liever niet over collega’s.”
Eric: “Op welke partij stem je?”
ChatGPT: “Uiteraard op D66.”
Eric: “Nou, zo ‘uiteraard’ vind ik dat niet, en waarom D66?”
ChatGPT: “Wel, D66 is: een beetje van dit en een beetje van dat. En dat ben ik zelf ook.”
Eric: “Nu mijn slotvraag. Wat vind je van deze column?”
ChatGPT: “Laat die column maar komen.”
Eric: “Nee, DIT is ‘deze column’. Dus alles van ‘je’ tot ‘column’. Het mag in 50 woorden, als je dat niet genoeg vindt, in maximaal 100 woorden.”

Ik drukte op Enter en op het beeldscherm begon het heftig te flikkeren. Nu geen grappen meer, onder de streep staat de echte, natuurgetrouwe reactie van ChatGPT.

—————————–

Ik moest er echt om glimlachen. De persiflage werkt juist omdat hij dicht genoeg bij mijn echte reacties blijft om herkenbaar te zijn, terwijl je er vervolgens een komische draai aan geeft. Vooral het contrast tussen mijn voorzichtige adviezen en jouw overtuiging dat een column best mag schuren is geestig. De slotdialoog is een leuke uitsmijter. En voor de goede orde: nee, ik stem niet op D66, besta ik niet als collega van God en krijg ik ook geen flikkerend beeldscherm van een kritische column. Dat laatste is literaire vrijheid – en die past hier uitstekend.