Door Eric van Dusseldorp

De Thaise taal lijkt eigenlijk op geen enkele manier op het Nederlands of een ander Europees idioom. Toch zijn er woorden die aan een westerse taal zijn ontleend en sommige klinken om een of andere reden grappig, althans voor Nederlanders en Belgen.

Woorden die leuk zijn om te horen, zijn vaak makkelijk te onthouden. Een woord als ‘sokkepok’, dat ‘vies’ betekent, klinkt in onze taal geinig, maar waarom dat zo is, is lastig te beredeneren. ‘Pompoei’, dat ‘dik’ betekent, is ook zo’n woord dat je, als je het een keer gehoord hebt, niet meer vergeet.

Ting-tong

‘Toekataa’, ofwel ‘pop’, ligt in onze taal lekker in het gehoor en is makkelijk te onthouden.
“Ting-tong’… je ziet dan iemand die met zijn wijsvinger aan de zijkant van zijn hoofd draait. Het kan niet missen, het woord betekent ‘gek’.

Daarnaast zijn er Thaise woorden die overduidelijk van een Europese taal – meestal Engels – zijn overgenomen. Over ‘sa-traw-ber-rîe’ (strawberry – aardbei) hoeven we het niet te hebben en aep-poen kan alleen maar afkomstig zijn van apple – appel. Het woordje ‘farang’ heeft een ingewikkelde etymologie, maar de bron is Europees: Franken, een Germaanse stam.

Tenslotte zijn er enkele woorden die aan een Engelse term lijken te zijn ontleend, maar bij nader inzien is het toch niet zo duidelijk.

Shompoo

‘Shompoo’ (1) is zo’n woord. Het betekent ‘roze’ en lijkt afkomstig te zijn van shampoo. Immers, shampoo is vaak roze en de kleur komt niet zo veel voor in de natuur. De Thai zouden het woord dus kunnen hebben overgenomen toen Europeanen hun shampoo meenamen. Maar is dat echt zo?

Een ander woord is ‘roong raem (2)’, dat hotel betekent. Ik dacht altijd dat het een Thaise verbastering van ‘room-for-rent’ was. Het lijkt een aannemelijke etymologie, maar klopt het wel?

Tjek-bin

Het laatste woordje dat ik hier de revue laat passeren, is ‘tjek-bin’ (3). Ik legde altijd een verband met het Engelse ‘check the bill’ (rekening controleren). Je verplaatst je naar honderd jaar terug en je ziet het voor je. Een Britse landlord stapt, met een behoorlijk wantrouwen jegens de lokale Thaise bevolking, een restaurant binnen en vraagt na het diner niet om de ‘bill’ (rekening), nee, hij wil de rekening controleren (check the bill).

Want ja, het zal je toch maar gebeuren dat die mensen met zwarte haren en bruine ogen allerlei bedragen op de rekening zetten die niet kloppen.
Nee, daar trappen wij Britten niet in. ‘Check the bill’ dus, in plaats van gewoon ‘bill’. En laat de Thai dat zo vaak gehoord hebben: ‘May I CHECK the bill.’, dat ze er ‘tjek-bin’ van gemaakt hebben. Een leuk gedachtespinsel, maar is het waar?

Nee, nee, ja

Dan volgen hier de oplossingen.

1. Nee, het Thaise woord voor roze komt niet van ‘shampoo’, maar heeft een eigen etymologie. Het is – zeer kort gezegd – ontleend aan het Pali-Sanskriet, waar ‘jambu’ rozenappel betekent.

2. Nee, roong raem is een volledig Thaise samenstelling, waarbij roong staat voor gebouw, hal, overdekte ruimte, werkplaats en raem voor overnachten, een nacht doorbrengen. Duidelijk.

3. Ja! Dus hier klopt mijn veronderstelling wel. Het wantrouwen van die Britse landheer leeft nog voort als je in een restaurant in Thailand om de rekening vraagt. Maar de tjek-bin komt tegenwoordig rechtstreeks uit de computer, dus meer dan een vluchtige blik is heden ten dage niet meer nodig. Gelukkig maar!