CHIANG RAI — Wie vroeger langs de Mae Sai-rivier in Noord-Thailand wandelde, kon de stenen op de bodem zien liggen. Dat heldere beeld is verleden tijd. Het water in het district Mae Sai, provincie Chiang Rai, oogt nu troebel en onheilspellend roodachtig.

De concentratie arseen ligt er nog ruim zeventien keer hoger dan normaal. De nieuwste metingen tonen een voorzichtige daling, maar eerder piekte de waarde op achtentwintig keer de norm, en de rivier is nog lang niet schoon.

Volgens rivierkenner Niwat Roikaew verkeert het water in een kritieke fase. Door troebelheid, chemicaliën en zware metalen staat het ecosysteem onder druk, en maken inwoners van gemeenschappen als Koh Sai en Mae Sai zich grote zorgen over hun leidingwater en landbouwgrond.

De vervuiling speelt al ruim drie jaar, sinds zware overstromingen en modderstromen het gebied teisterden. Autoriteiten wisten ervan, maar grepen traag in. Omdat de Mae Sai een grensrivier met Myanmar is, is aanpakken bij de bron lastig: er wordt al lang met de buren gesproken, maar concrete maatregelen blijven uit.

Goudgravers midden in de Mekong

Niwat luidt ook de noodklok over de Mekongrivier. Al drie tot vier jaar duiken daar kleinschalige goudmijnen op, midden in het water. Op meer dan tien plekken – van Chiang Khong in Thailand tot Bokeo in Laos – wordt met chemicaliën naar goud gezeefd, wat een spoor van zware metalen door het onderwaterleven trekt.

Ook werpt het geplande Pak Beng-damproject in Laos zijn schaduw vooruit. Zodra die dam het water opstuwt, komen oude goudwinlocaties en mijnafval onder water te staan. Komt het daarin opgesloten arseen vrij, dan dreigt de Mekong te veranderen in een giftig stuwmeer.

Voor de natuur en de miljoenen mensen die van deze rivieren afhankelijk zijn, tikt de klok. Alleen als Thailand, Myanmar en Laos samenwerken, kan het tij nog worden gekeerd.

Bron: chiangmainews.co.t